گشت غمناک دل و جان عقاب
چو ازو دور شد ایام شباب

دیدکش دور به‌ انجام رسید
آفتابش به‌ لب بام رسید

باید از هستی دل برگیرد
ره سوی کشور دیگر گیرد

خواست تا چاره‌ای ناچار کند
دارویی جوید و در کار کند

صبحگاهی در پی چاره‌ی کار
گشت بر باد سبک سیر سوار

گله‌ کاهنگ چرا داشت به‌ دشت
ناگه از وحشت پر ولوله‌ گشت

وان شبان، بیم زده‌، دل نگران
شد پی بره‌ی نوزاد دوان

کبک، در دامن خاری آویخت
مار پیچید و به‌ سوراخ گریخت

آهو استاد و نگه کرد و رمید
دشت را خط غباری بکشید

لیک صیاد سر دیگر داشت
صید را فارغ و آزاد گذاشت

صید هرروزه‌ به‌ چنگ آید زود
مگر آنکه‌ صیاد نبود

آشیان داشت بر آن دامن دشت
زاغکی زشت و بد اندام و پلشت

سنگ‌ها از کف طفلان خورده‌
جان ز صد گونه‌ بلا در برده‌

ساله‌ها زیسته‌ افزون ز شمار
شکم آکنده‌ ز گند و مردار

بر سر شاخ و را دید عقاب
زآسمان سوی زمین شد به‌ شتاب

گفت که‌: ای دیده‌ ز ما بس بیداد
با تو امروز مرا کار افتاد

مشکلی دارم که‌ اگر بگشایی
بکنم آنچه‌ تو می‌فرمایی

گفت: ما بنده‌ی درگاه توییم
تا که‌ هستیم هواخواه توییم

بنده‌ آماده‌ بود، فرمان چیست؟
جان بهر راه تو سپارم، جان چیست؟

دل چو در خدمت تو شاد کنم
ننگم آید که‌ ز جان یاد کنم

این همه‌ گفت ولی با دل خویش
گفت و گویی دگر آورد به‌ پیش

کاین ستمکار قوی پنجه‌ کنون
از نیاز است چنین زار و زبون

لیک ناگه‌ چو غضبناک شود
زو حساب من و جان پاک شود

دوستی را چو نباشد بنیاد
حزم را باید از دست نداد

در دل خویش چو این رای گزید
پر زد و دورترک جای گزید

زار و افسرده‌ چنین گفت عقاب
که‌ مرا عمر، حبابی است بر آب

راست است این که‌ مرا تیزپر است
لیک پرواز زمان تیزتر است

من گذشتم به‌ شتاب از در و دشت
به‌ شتاب ایام از من بگذشت

گرچه‌ از عمر، دل سیری نیست
مرگ می‌آید و تدبیری نیست

من و این شه‌پر و این شوکت و جاه‌
عمرم از چیست بدین حد کوتاه‌؟

تو بدین قامت و بال ناساز
به‌ چه‌ فن یافته‌ای عمر دراز؟

پدرم نیز به‌ تو دست نیافت
تا به‌ منزلگه‌ جاوید شتافت

لیک هنگام دم بازپسین
چون تو بر شاخ شدی جایگزین

از سر حسرت بامن فرمود
کاین همان زاغ پلید است که‌ بود

عمر من نیز به‌ یغما رفته‌است
تو نشکفته‌است یک گل از صد گل

چیست سرمایه‌ی این عمر دراز؟
رازی اینجاست، تو بگشا این راز

زاغ گفت: ار تو در این تدبیری
عهد کن تا سخنم بپذیری

عمرتان گر پذیرد کم و کاست
دگری را چه‌ گنه‌؟ کاین ز شماست

ز آسمان هیچ نیایید فرود
آخر از این همه‌ پرواز چه‌ سود؟

پدر من که‌ پس از سیصد و اند
کان اندرز بد و دانش و پند

بارها گفت که‌ بر چرخ اثیر
بادها راست فراوان تاثیر

بادها کز زبر خاک وزند
تن و جان را نرسانند گزند

هرچه‌ از خاک، شوی بالاتر
باد را بیش گزندست و ضرر

تا بدانجا که‌ بر اوج افلاک
آیت مرگ بود، پیک هلاک

ما از آن، سال بسی یافته‌ایم
کز بلندی، رخ برتافته‌ایم

زاغ را میل کند به‌ نشیب
عمر بسیارش ار گشته‌ نصیب

دیگر این خاصیت مردار است
عمر مردار خوران بسیار است

گند و مردار بهین درمان ست
چاره‌ی رنج تو زان آسان است

خیز و زین بیش، ره‌ چرخ مپوی
طعمه‌ی خویش بر افلاک مجوی

ناودان، جایگهی سخت نکوست
به‌ از آن کنج حیاط و لب جوست

من که‌ صد نکته‌ی نیکو دانم
راه هر برزن و کو دانم

خانه‌، اندر پس باغی دارم
وندر آن گوشه‌ سراغی دارم

خوان گسترده‌ الوانی هست
خوردنی‌های فراوانی هست

****

آن‌چه‌ ز آن زاغ چنین داد سراغ
گندزاری بود اندر پس باغ

بوی بد، رفته‌ از آن، تا ره‌ دور
معدن پشه‌، مقام زنبور

نفرتش گشته‌ بلای دل و جان
سوزش و کوری دو دیده‌ از آن

آن دو همراه‌ رسیدند از راه‌
زاغ بر سفره‌ی خود کرد نگاه‌

گفت: خوانی چنین الوان است
لایق محضر این مهمان است

می‌کنم شکر که‌ درویش نیم
خجل از ماحضر خویش نیم

گفت و بشنود و بخورد از آن گند
تا بیاموزد از او مهمان پند

****

عمر در اوج فلک برده‌ به‌سر
دم زده‌ در نفس باد سحر

ابر را دیده‌ به‌ زیر پر خویش
حیوان را همه‌ فرمانبر خویش

بارها آمده‌ شادان ز سفر
به‌ رهش بسته‌ فلک طاق ظفر

سینه‌ی کبک و تذرو و تیهو
تازه‌ و گرم شده‌ طعمه‌ی او

اینک افتاده‌ بر این لاشه‌ و گند
باید از زاغ بیاموزد پند

بوی گندش دل و جان تافته‌ بود
حال بیماری دق یافته‌ بود

دلش از نفرت و بیزاری، ریش
گیج شد، بست دمی دیده‌ی خویش

یادش آمد که‌ بر آن اوج سپهر
هست پیروزی و زیبایی و مهر

فر و آزادی و فتح و ظفرست
نفس خرم باد سحرست

دیده‌ بگشود به‌ هر سو نگریست
دید گردش اثری زین‌ها نیست

آن‌چه‌ بود از همه‌ سو خواری بود
وحشت و نفرت و بیزاری بود

بال برهم زد و برجست از جا
گفت: که‌ ای یار ببخشای مرا

سال‌ها باش و بدین عیش بناز
تو و مردار تو و عمر دراز

من نیم درخور این مهمانی
گند و مردار تو را ارزانی

گر در اوج فلکم باید مرد
عمر در گند به‌سر نتوان برد

****